De kunst van (ver)talen: taal, meertaligheid en vertaling in de kunsten

De redactie van FORUM+lanceert een oproep voor bijdragen

Het gebruik van verschillende talen en de spreekwoordelijke spraakverwarringen die dat met zich meebrengt zijn in de geglobaliseerde samenleving van vandaag een complexe maar interessante gegevens. In elk stedelijk gebied wordt wereldwijd een diversiteit aan talen gesproken en geschreven. Dat weerspiegelt zich als vanzelf in het domein van de kunsten: alvast in Vlaanderen en Nederland is zowel de kunstensector als het hoger kunstonderwijs een druk toneel van internationale dynamieken, uitwisselingen en samenwerkingen. Om binnen die context en vanuit pragmatisch perspectief tot kennis- en begripsdeling te komen wordt in de meeste gevallen een ‘soort Engels’ gesproken dat in onze westerse wereld de lingua franca van kunst en wetenschap is geworden. Dat is niet zonder gevolg, aangezien het Engels slechts voor een minderheid de moedertaal is en dit dus altijd een vertaalslag veronderstelt waarin ook potentieel iets verloren gaat. Bovendien is die keuze niet neutraal en zet het gebruikers onwillekeurig in een bepaalde verhouding tot elkaar. Taal is immers meer dan communicatie ook een uiting van identiteit, cultuur en machtsrelaties tussen maatschappelijke groepen.

In een wereld met duizenden talen en honderden schriftsystemen liggen er tal van maatschappelijke en artistieke uitdagingen waarin kunstenaars een stem hebben en het debat over de rol van taal, meertaligheid en vertaling kunnen voeden, bevragen of onderzoeken. Kunstenaars, ontwerpers, illustratoren, typografen, kalligrafen, performers, dansers en muzikanten zoeken via individuele of groeps-projecten een omgang met onze veeltalige wereld. Ze maken daarbij vaak gebruik van andere taal- en communicatie-vormen zoals lichaamstaal, non-verbale of niet-symbolische taal, en stellen zo de dominantie van logocentrische opvattingen van taal aan de kaak.

Dit nieuwe dossier van FORUM+ verzamelt bijdragen over de rol van taal in de kunsten, het hoger kunstonderwijs en onderzoek in de kunsten. De redactie verwelkomt expliciet bijdragen over onderzoekspraktijken waarin de relatie tussen taal en kunst centraal staat, maar ook visuele essays waarin minder gebruikelijke taal-, schrift- of artistieke notatiesystemen gehanteerd, geëxploreerd of uitgevonden worden en ook andere dragers of vormen van taal kunnen worden ingezet.

Volgende (niet-exhaustieve) lijst van vragen/thema’s is richtinggevend:

  • Welke rol spelen talen, schriftsystemen, notatiesystemen (bijvoorbeeld partituren, of notatiesystemen binnen dans, gebarentalen, uitgevonden talen en meer) in het artistieke oeuvre of binnen een artistiek onderzoeksproces?

  • Hoe verhouden verschillende taalvormen zich tot elkaar in het artistieke oeuvre of binnen een onderzoeksproces, zoals persoonlijke taal, academische taal, belichaamde taal, en materiële taal?

  • Wat is de impact van meertaligheid of vertaling op artistieke processen, dynamieken en betekenisoverdracht? Wat gaat er verloren in de vertaling? Wat wordt er gewonnen?

  • Hoe of in welke artistieke vormen kan het debat over taal, diversiteit en meertaligheid zich vertalen of vorm krijgen?

  • Hoe kan een artistiek proces de machtsmechanismen van taal (talen én schriftsystemen) onderzoeken en bevragen, bijvoorbeeld in het discours over dekolonisering, diversiteit en inclusie?

  • Wat is de impact van globalisering, mobiliteit en migratie op onze taal(beleving) en hoe vertaalt zich dat artistiek?

  • Wat kan de functie van artistiek onderzoek zijn in het belichten en bevragen van de frictie tussen spreker of schrijver en toehoorder of lezer?

  • Welke rol speelt de materiële, visuele en/of auditieve dimensie van taal?

De redactie van FORUM+ verwelkomt artikels (3.000-5.000 woorden) en audio- of beeldende bijdragen (3 spreads / 6 pagina’s). Bijdragen kunnen aan de redactie worden voorgelegd per e-mail naar
redactie@forum-online.be. Deze bijdragen zullen vervolgens aan peer review worden onderworpen. Auteursrichtlijnen en een template voor artikels kunnen gedownload worden via de publiceerpagina.

Eerstvolgende deadline voor inzendingen is 15 april 2021.

Afbeelding: Mekhitar Garabedian.
Uit de reeks 'fig. a, a comme alphabet [ayppenkeem]'.
2017, potlood, pen, marker op papier, variabele dimensies.
Met dank aan de kunstenaar en Baronian-Xippas Gallery